Gần đây thấy rất nhiều bài viết hỏi "viết tình cảm trong truyện mạng như thế nào", bên dưới toàn là những gợi ý theo khuôn mẫu như "công lược nữ đế", "hậu cung tu la trường". Tôi bỗng muốn quay lại đọc "Tru Tiên".

Mười năm trước đọc, thấy sự nghịch chuyển của Trương Tiểu Phàm, thấy sự hùng vĩ của chính ma đại chiến, thấy sự kinh diễm và tiếc nuối trong màu áo xanh của Bích Dao.

Mười năm sau đọc lại, thấy toàn là "con người".

Sự chất phác, cứng đầu, tự ti và tình cảm sâu nặng của Trương Tiểu Phàm. Điền Bất Dịch bề ngoài lạnh lùng nhưng bên trong nồng ấm. Đạo Huyền chân nhân bị xé giữa trách nhiệm và nhân tính. Ngay cả phản diện Phổ Trí cũng có sự ngoan cố và hối hận.

Quan trọng nhất là tình cảm. Giữa Trương Tiểu Phàm, Bích Dao, Lục Tuyết Kỳ không có "công lược", không có "thu phục", chỉ có sự gặp gỡ, lỡ làng và chờ đợi dài dưới sự trêu đùa của số phận. Câu "Cửu u âm linh, chư thiên thần ma, dĩ ngã huyết nhục, phụng vi hy sinh" của Bích Dao là sự hy sinh, không phải "đầu tư". Lời "Đó đều là rất tốt rất tốt, nhưng ta lại không thích" của Lục Tuyết Kỳ là lựa chọn, không phải "ngạo kiều".

Truyện mạng bây giờ, tình cảm trở thành nhiệm vụ hệ thống, thành phụ thuộc của tăng sức chiến đấu, thành bằng chứng định lượng sức hút nhân vật chính. Nhân vật nữ thường là tập hợp chức năng (luyện đan, luyện khí, gia tộc bối cảnh), chứ không phải con người sống động.

Chúng ta đã mất đi sự kiên nhẫn miêu tả tính cách phức tạp, mất đi sự tôn kính trước sự nặng nề và đẹp đẽ của "tình yêu", mất đi thứ lãng mạn phi lý kiểu "dù nghìn vạn người cản ta vẫn đi".

"Tru Tiên" có thể có khuyết điểm, nhịp độ chậm, phần sau yếu. Nhưng nó để lại những cái tên Bích Dao, Tuyết Kỳ, Tiểu Phàm và nỗi lòng khó nguôi của một thế hệ độc giả. Nhiều sách bây giờ, đọc xong là quên, tên nhân vật chính còn không nhớ.

Không phải sách cũ đều hay, nhưng có những thứ đã bị dòng chảy thời gian làm phai nhạt. Có lẽ, nhịp sống nhanh hiện tại đã không còn chỗ cho sự trưởng thành và tình yêu chậm rãi, tinh tế, đau đến thấu tim như thế.