Thường thấy nhiều cuộc thảo luận quá tập trung vào "màu sắc giọng" hay "khả năng biến đổi giọng" của diễn viên lồng tiếng, đây thực chất là một quan niệm sai lầm. Theo quan điểm của ông Trương Chửng, Giám đốc Xưởng Dịch thuật Phim Thượng Hải, độ nhận diện giọng nói là nền tảng, nhưng yếu tố then chốt vẫn là khả năng diễn xuất. Bài viết này sẽ trình bày hệ thống các yếu tố chuyên môn trong diễn xuất lồng tiếng.

Đầu tiên, kỹ năng cơ bản không chỉ dừng lại ở việc "giọng hay". Nó bao gồm ít nhất: kiểm soát hơi thở (thở bằng bụng để cung cấp nguồn lực ổn định cho giọng nói), độ rõ ràng trong phát âm (đảm bảo tính chính xác ngôn ngữ), khả năng biến đổi màu sắc giọng (thích ứng với các nhân vật khác nhau), và cảm nhận nhịp điệu ngôn ngữ (xử lý tốc độ nói, ngắt nghỉ, trọng âm). Không có nền tảng vững chắc này, mọi biểu đạt cảm xúc đều chỉ là lâu đài trên cát.

Thứ hai, bản chất của việc xây dựng nhân vật là hiểu và thể hiện. Diễn viên lồng tiếng cần phân tích kỹ kịch bản và bối cảnh nhân vật, hiểu tính cách, cảm xúc cũng như hoạt động tâm lý trong tình huống cụ thể. Chỉ bắt chước ngữ điệu bề ngoài là chưa đủ, phải thấu hiểu chi tiết, nắm bắt động cơ nhân vật mới truyền tải được cảm xúc chân thực. Đó là lý do diễn viên lồng tiếng cần quan sát đời sống và học kỹ thuật diễn xuất.

Hơn nữa, quy trình thu âm cũng là một môn học. Trong môi trường phòng thu chuyên nghiệp, diễn viên phải thích ứng với yêu cầu khắt khe (như tránh tạp âm), đồng thời học cách ngẩng đầu nhìn hình ảnh khi thu để đảm bảo đồng bộ, thay vì chỉ chăm chăm vào kịch bản. Tự ghi âm bài tập và nghe lại để đánh giá là phương pháp then chốt phát hiện thiếu sót và cải thiện liên tục.

Về thực trạng ngành, số liệu cho thấy quy mô diễn viên lồng tiếng chuyên nghiệp toàn quốc còn nhỏ, và ngành tồn tại "quy luật 80/20" rõ rệt. Điều này nghĩa là chỉ đam mê không đủ để tồn tại, mà đòi hỏi trình độ chuyên môn cao và khả năng học hỏi không ngừng. Dù nhu cầu thị trường tăng cùng sự phát triển của phim hoạt hình, game, nội dung audio, nhưng yêu cầu nhân lực cũng ngày càng khắt khe.

Cuối cùng, xin khuyên những tân binh mong "thành công nhanh" hay ảo tưởng "thần tượng hóa". Chuyên gia lâu năm như Khương Quảng Thao chỉ rõ: nếu tân binh chỉ chú trọng "hình tượng" mà bỏ qua rèn luyện kỹ năng, đó là đặt cái cày trước con trâu. Học viện "Duy Ưu" của Xưởng Dịch cần 3-5 năm để đào tạo một học viên đạt chuẩn nghề, điều này cho thấy rõ tính chất dài hạn của phát triển chuyên môn.